 |
CZAPSKI - HUTTEN MIKOŁAJ herbu Leliwa
(1753-1833), szef regimentu, generał major wojsk
koronnych.
Urodzony 8 IX 1753 w Bukowcu. Był starszym synem
Antoniego, podkomorzego chełmińskiego, generała,
i Kandydy Lipskiej h. Grabie, kasztelanki
łęczyckiej. W 1766 ojciec oddał go do służby
pruskiej, do regimentu dragonów Finckensteina,
stojących w Morągu i Ostródzie. Mianowany w 1770
chorążym. W 1771 przeniesiony wraz z regimentem
do Brodnicy i Lidzbarku, miał uczestniczyć w
podjazdach przeciw konfederatom barskim.
|
|
Po dymisji 20 X 11 1773, już
30 XII zaliczony został w stopniu kapitana w
poczet oficerów Regimentu Konnego im. Królewicza
Karola, szefostwa swego ojca. W tym regimencie
szybko awansował na kolejne stopnie: majora
(1774), podpułkownika (1775) i pułkownika
(1777). W 1783 ojciec ustąpił mu szefostwo
regimentu.
W dobie Sejmu Czteroletniego podzielał
orientacje pruską stronnictwa patriotycznego.
Zajęty był wtedy powiększaniem regimentu
noszącego miano III-go Grenadierów im.
Królewicza Karola i zdobywaniem środków na
umundurowanie i uzbrojenie rekrutów. Pomagał mu
w tym młodszy brat - Józef. We IX 1789 rezydował
w sadzie wojskowym mającym rozpatrzeć sprawę
oficerów winnych ucieczki z więzienia
ex-podskarbiego Ponińskiego. 6 XII 1789
mianowany został generałem-majorem. W drugiej
połowie VIII 1790 wyruszył ze swoim regimentem,
stacjonującym wtedy w Kielcach, na Wołyń. W 1791
przez kilka miesięcy przebywał w Warszawie,
zasiadając w Deputacji Regulaminowej. 29 IV tego
roku wpisał się do ksiąg miejskich Warszawy. Na
Wołyń powrócił w VII 1791 i po miesiącu
pomaszerował, acz niechętnie, pod Bracław do
obozu ks. Józefa Poniatowskiego. 21 X pod jego
komendę oddano kilka szwadronów kawalerii
narodowej i 3 bataliony piesze. Ta komenda
wchodziła w skład złączonych dywizji
Bracławskiej i Kijowskiej, pod wodzą ks. Józefa.
Zimą 1791/92 na mocy rozkazu opiekował się
zbiegłymi z Rosji do Polski Tatarami. W II 1792
zdał dowództwo i udał się do Warszawy. Otrzymał
wtedy 2 V Order Św. Stanisława. Uczestniczył w
wojnie polsko-rosyjskiej 1792. W końcu VII tego
roku dostał urlop i opuścił wojsko. Targowicy
nie sprzyjał, lecz dymisji nie złożył mimo
pozbawienia 28 II 1794 generalskich funkcji i
związanych z rangą poborów. Wybuch powstania
kościuszkowskiego zastał Czapskiego w Warszawie.
W VI 1794 tłumacząc się złym stanem zdrowia oraz
wskazując na groźbę utraty majątku (edykt króla
pruskiego), znajdującego się pod panowaniem
pruskim, rozpoczął starania o zezwolenie na
wyjazd do Karlsbadu. Zezwolenie uzyskał i w
połowie VIII 1794 opuścił Warszawę. Udał się do
Wrocławia, gdzie chorując, pozostał do końca
1794. Od 1795 stale przebywał w Bydgoszczy,
gospodarując w majątku nabytym w pobliskim
Bukowcu. 27 IX 1804 otrzymał pruski tytuł
hrabiowski. W okrasie Księstwa Warszawskiego,
mianowany w 1807 wiceprezesem Izby
Administracyjnej departamentu bydgoskiego,
złożył tę godność jeszcze tegoż roku.
Zmarł w Bydgoszczy 13 VI 1833. Eksportacja zwłok
z pałacu Czapskiego na Toruńskim Przedmieściu
(obecnie ul. Bernardyńska, narożnik Zbożowego
Rynku), odbyła się wieczorem przy świetle
pochodni. W 1833 w bydgoskiej farze rodzina
umieściła tablicę nagrobną ku czci ,,Generała
wojsk polskich i kawalera Orderu Św.
Stanisława''.
Lokalizacja i opis
miejsca:
ul. Farna 10 W kościele pw. Św Marcina i
Mikołaja
|